Osho - Tôi là lối cổng
Chương 9: Dù
một khoảnh khắc
Một phần bài nói của Osho tại Bombay, Ấn Độ, và dựa trên cuộc phỏng vấn
của Ma Ananda Pratima.
Thức tỉnh là có thể thậm chí trong một khoảnh khắc. Trong khoảnh khắc đó,
người ta có thể bùng nổ trong điều thiêng liêng. Điều đó là có thể, nhưng nói
chung nó chẳng bao giờ xảy ra cả. Người ta phải vật lộn trong nhiều kiếp liên
tục, vì nhiệm vụ này là gay go và người ta không thể nào tự mình thức tỉnh.
Điều ấy rất giống như thế này: nếu một người đang ngủ vào buổi sáng, có mọi khả
năng là người ấy có thể mơ mình đang tỉnh, mặc dầu người đó sẽ không tỉnh.
Một nhóm người quyết định tập thể để thực hiện một nỗ lực nào đó. Thế thì
có nhiều khả năng là việc ngủ có thể bị phá vỡ. Cho nên việc thức tỉnh thực sự
là công việc nhóm. Nó có thể xảy ra theo từng cá nhân, và từng cá nhân lại có
khả năng thực hiện nó một cách đơn độc, nhưng nó chẳng bao giờ xảy ra như vậy.
Việc làm thực tại là khác, vì chúng ta chẳng bao giờ làm việc với khả năng tối
đa của mình. Chúng ta chẳng bao giờ làm việc vượt ra ngoài mười phần trăm của
tâm trí. Chín mươi phần trăm vẫn chỉ là tiềm năng; nó chưa bao giờ được dùng
tới.
Chẳng có gì khác biệt trong mơ của bạn dù bạn đang ngủ hay tỉnh, mơ cứ
tiếp diễn bên trong. Thức tỉnh này, nhận biết này mà tất cả chúng ta đang có,
đều chỉ là hời hợt. Sâu bên trong, mơ có đấy, và điều đó cứ tiếp tục.
Cho nên người ta có thể có hai điều: hoặc công việc cá nhân là có thể
hoặc công việc nhóm là cần thiết. Toàn bộ đẳng cấp của sannyas đã được tạo ra
như công việc nhóm. Việc thức tỉnh trở thành có thể hơn nhiều nếu có mười nghìn
người làm việc trong một nhóm, cho nên thậm chí nếu một người được thức tỉnh,
người đó có thể tạo ra dây chuyền những việc thức tỉnh.
Phật đã tạo ra một đẳng cấp nhóm, Mahavira đã tạo ra một đẳng cấp nhóm.
Những đẳng cấp của họ đã thực sự là hiện tượng bên ngoài; họ là các sannyasin,
một đẳng cấp sannyasin. Bên trong họ đang làm công việc nhóm, và công việc nhóm
đó tiếp tục trong nhiều kiếp.
Chẳng hạn, vẫn còn những người đang sống của nhóm phật tử các sannyasin.
Và họ có một hiểu biết bên trong và một lời tuyên thệ bên trong - một lời hứa
cho nhóm - rằng bất kì khi nào ai đó thức tỉnh người đó sẽ làm tối đa để thức
tỉnh những người khác, đặc biệt những người thuộc vào nhóm đó. Tại sao lại
những người thuộc vào nhóm đó? Vì mọi trường phái đều có một kĩ thuật đặc biệt.
Nếu bạn đã làm việc với một kĩ thuật đặc biệt trong các kiếp trước, bạn
có thể dễ dàng làm việc trong kiếp này. Cho nên, có nhiều người có quan hệ với
tôi từ những lần sinh thành trước, những kiếp sống trước. Và nhóm những người
đó có nhiều khả năng hơn theo nhiều cách. Phải làm việc về cái gì đó, phải làm
cái gì đó, tới một điểm nào đó; đấy không chỉ là việc bắt đầu cho họ. Nếu
không, với mọi người mới, bạn phải làm nhiều việc không cần thiết và không bản
chất.
Chẳng hạn, công việc trí tuệ là cần cho người mới bắt đầu. Những người đã
làm việc trong các kiếp quá khứ của mình với một kĩ thuật đặc biệt, họ sẽ chẳng
cần bất kì công việc trí tuệ nào bây giờ.
Bạn nói cho họ và kĩ thuật, còn họ sẽ bắt đầu thực hiện nó.
Sẽ không có công việc trí tuệ, họ sẽ không hỏi những câu hỏi nông cạn.
Cái tò mò ấy không có đó, và cái tò mò ấy choán nhiều thời gian và năng lượng
lắm. Cho nên một người có thể làm việc với người mới bắt đầu nếu người đó có
nhiều kiếp phía trước. Nhưng nếu một người không có kiếp sống phía trước, người
đó không thể làm việc với người bắt đầu. Người đó phải tiếp tục công việc của
mình cho những người cũ, những người bằng cách nào đó vẫn còn trên bờ bên này.
Họ không cần bất kì triết lí trí tuệ nào; họ không có những yêu cầu nông cạn.
Họ sẽ chỉ đi sâu, trực tiếp.
Cái yêu cầu cũ, yêu cầu là người ta phải có niềm tin, thực sự chỉ là mẹo.
Nó chỉ để phân biệt giữa người cũ và người mới. Với người mới, niềm tin là
không thể có; chỉ hoài nghi là có thể có. Chỉ với người cũ, niềm tin mới có
thể, và hoài nghi là không thể.
Cho nên niềm tin chỉ là kĩ thuật, mẹo, để chọn giữa họ và để biết ai có
thể thực hiện nhiều việc hơn với thời gian ít hơn. Không phải là những người có
thể có niềm tin là khác với những người hoài nghi theo bất kì cách nào. Vấn đề
chỉ là những người có niềm tin đã làm việc ở đâu đó rồi, cho nên tò mò trí tuệ
không có đó; nó đã được đáp ứng. Họ đã đi qua; họ không chỉ vào trường phổ
thông, họ đã đi qua lối vào.
Cho nên đòi hỏi về niềm tin là hỏi, "Bạn đã từng làm việc trong các
kiếp quá khứ chưa?" Nếu bạn đã làm việc rồi, chỉ thế thì bạn mới có thể có
niềm tin; ngược lại, bạn không thể có được. Và việc hoài nghi thế giới hôm nay
dường như còn dễ thấy hơn nhiều, dễ hơn nhiều. Đức tin là rất khó. Lí do không
phải là ở chỗ tâm trí con người đã bị thay đổi, lí do chỉ là thế này: rằng các
tín ngưỡng cũ đang đi vào hạn hẹp.
Thực sự, từ Nanak đã không có tín ngưỡng mới. Bây giờ tất cả các tôn giáo
đều già cỗi. Chúng vẫn tiếp diễn, dòng sông mỗi ngày lại càng co hẹp lại. Với
mọi ngày mới, tín ngưỡng càng ít người đi với nó. Từ thời Phật đã có hai mươi
nhăm thế kỉ - tín ngưỡng này già cỗi đến mức gần như tất cả những người được
nối với bậc thầy sống đều đã được giải thoát hết! Và tất cả những người vẫn còn
lại thì thực sự chiếm một phần ba thôi. Họ đã có hai mươi nhăm thế kỉ làm việc
liên tục.
Tất cả các tín ngưỡng và sự tiếp tục của chúng, theo cách nào đó, bây giờ
đều rất già cỗi. Đó là lí do tại sao niềm tin ít đi. Đã có biết bao nhiêu tín
ngưỡng sống và biết bao nhiêu người đã làm việc trong các kiếp quá khứ của
mình. Đức tin đã là gốc rễ cho từng người, hoài nghi là rất khó.
Nếu bạn hỏi tôi, tôi đang làm nhiều việc. Một việc là làm việc cho những
người đã từng có liên quan với tôi theo cách nào đó - và cũng có nhiều người.
Việc khác là để tạo ra một sự liên tục mới mà chúng ta sẽ sống trong những ngày
tới, vì không một cách suy nghĩ cũ nào bây giờ còn dùng được.
Và tôi cũng không thích thay đổi ai đó khỏi sự liên tục riêng của người
đó, vì nếu chúng ta không thể giải thoát một người trong một tín ngưỡng kéo dài
đã hai mươi nhăm thế kỉ, cũng vô ích mà thay đổi người đó bây giờ. Tốt hơn cả
là để cho người đó đi sâu vào tín ngưỡng riêng của người đó. Tốt hơn cả là đừng
thay đổi người đó, nhưng làm cho tín ngưỡng riêng của người đó trở thành một
tín ngưỡng sống. Người đó có thể đi sâu vào nó. Người đó sẽ là một sự liên tục
khác với cái cũ.
Nhưng trước đây, tôi đã làm việc cho những người mới, cho nên điều nhấn
mạnh của tôi là vào hoài nghi. Tôi bao giờ cũng sẽ quan tâm tới hoài nghi, vì
chỉ qua hoài nghi mà bạn mới có thể hấp dẫn được người mới, chưa từng có niềm
tin. Đức tin hấp dẫn người cũ. Người đó đã từng làm điều gì đó trong các kiếp
quá khứ. Sự nhấn mạnh của tôi là vào hoài nghi chỉ bởi vì tôi phải làm việc cho
một tín ngưỡng mới mà còn đang sống động.
Bây giờ việc nhấn mạnh của tôi sẽ là vào niềm tin, và không có mâu thuẫn.
Đây chỉ là việc thay đổi lối vào chứ không gì khác. Khi tôi nhấn mạnh vào hoài
nghi, không ai tới cả. Bây giờ tôi sẽ nhấn mạnh vào niềm tin. Cho nên tôi sẽ
làm việc cho những người mà tôi đã có liên hệ trong các kiếp quá khứ.
Cho nên sẽ không có khó khăn, vì chúng ta chẳng bao giờ đi sâu vào bất kì
cái gì. Chúng ta không thể đi sâu được. Có nhiều mức độ. Khi tôi nói hoài nghi,
khi tôi nói niềm tin, điều này là không nhất quán. Chỉ việc gắn nhãn là có thể
khác, chỉ lời nói khác bây giờ được đưa ra. Bất kì cái gì tôi đã làm vẫn tiếp
tục. Bây giờ việc nhấn mạnh của tôi sẽ là cho những người đã làm việc về điều
gì đó. Đó là lí do tại sao có đẳng cấp của sannyas - vì với hoài nghi điều đó
không thể được tạo ra.
Bất kì khi nào có hoài nghi, người ta cũng có thể đơn độc và chẳng bao
giờ có thể làm việc trong một nhóm. Với một kĩ thuật về hoài nghi bạn chẳng bao
giờ làm việc được trong nhóm, không bao giờ. Hoài nghi làm cho bạn thành hòn
đảo. Nhưng khi bạn trở thành một lục địa, thế thì bạn được nối với người khác.
Thế thì không có tách rời, và bạn có thể làm việc trong nhóm.
Chừng nào còn có liên quan tới con người, người đó còn yếu đuối đến mức
chúng ta không thể nào tin cậy vào người đó một cách cá nhân được. Người đó
không thể nào làm được gì, người đó chỉ có thể tự lừa dối mình. Cho nên, nếu
chúng ta định làm việc theo cá nhân thì chúng ta phải tạo ra sự giúp đỡ cơ
giới. Chẳng hạn, bạn đang ngủ, và không ai có đó để đánh thức bạn. Bạn sẽ phải
dùng một chiếc đồng hồ báo thức, đó là một phương tiện cơ giới để giúp bạn.
Nhưng không một phương tiện cơ giới nào sẽ rất có ích cho một thời gian dài vì
bạn sẽ trở nên quen thuộc với nó, và chẳng mấy chốc bạn sẽ không bị quấy rối
trong giấc ngủ bởi đồng hồ báo thức nữa. Thay vì thế, giấc ngủ lại có thể lại
còn ngon lành hơn - và làm việc với tâm trí là để bạn sẽ thay đổi cách báo thức
thành một biểu tượng trong giấc mơ, và nó sẽ được diễn giải theo một cách khác.
Thế thì nó sẽ không trở thành gián đoạn trong giấc ngủ. Bạn sẽ tạo ra giấc mơ
theo cách mà việc báo thức trở thành hệt như một phần của nó, cho nên điều đó
không chống lại giấc ngủ của bạn mà như một phần của giấc mơ của bạn.
Tôi đã thử với nhiều người một cách cá nhân. Tôi cũng đã trao các phương
tiện cơ giới, nhưng họ đã trở nên quen với chúng và thế rồi ảo tưởng mới lại
nẩy sinh. Đó là ảo tưởng lớn nhất trong tâm linh: người ta có thể mơ mình đã
thức tỉnh. Đấy là bệnh tật định mệnh nhất, nguy hiểm nhất: chúng ta có thể tiếp
tục giấc ngủ của mình và chúng ta có thể mơ chúng ta đã tỉnh. Thế thì chẳng cần
đến phương tiện nữa, và bạn đang trong mơ một mình.
Cho nên nhấn mạnh của tôi từ bây giờ sẽ là vào công việc nhóm. Cho nên
thậm chí nếu người ta đã thức tỉnh dù chỉ một khoảnh khắc thôi, người đó có thể
tạo ra chấn động cho người khác. Người đó có thể làm bạn rung chuyển. Và đẳng
cấp sannyas này sẽ chỉ là một nhóm với niềm tin bên trong.
Khi bạn cảm thấy, dù chỉ trong một giây, nhận biết tới từ bạn, giúp đỡ
người khác đi. Và họ sẽ giúp bạn khi nhu cầu có đấy.
Kết
thúc quyển “Tôi là lối cổng” – Quay về
Mục lục
Chương 9: Dù một khoảnh khắc
4/
5
Oleh
John Nguyen